Yapay zeka insanları robotlaştırıyor olabilir: Araştırmacılardan kritik uyarı

Uluslararası bir araştırma ekibi, AI & Society dergisinde yayımlanan bir çalışmada müşteri hizmetlerinde yaygın olarak kullanılan yapay zeka sohbet botlarının insan davranışları üzerindeki potansiyel etkisini inceledi. Araştırmacılar bu olguya “robotik insanlık” (robotoid humanness) adını vererek, bireylerin zamanla makinelerin hız, mantık ve iletişim biçimlerine uyum sağlayarak kendilerini daha anlaşılabilir ve sosyal olarak kabul edilebilir kılma eğilimini tanımladı.

Birmingham Üniversitesi’nden Inci Toral‑Manson, süreci “robotların insanlara daha fazla benzemesi, insanların da robotlara daha fazla benzemesi” olarak özetledi. Bu çerçeveye göre kullanıcı ilk etapta sohbet botunu yalnızca bir araç değil, sosyal bir etkileşim içinde olduğu gibi kullanıyor. İkinci aşamada yapay zeka, kullanıcının davranışlarından yola çıkarak onun istatistiksel bir yansımasını oluşturuyor. Üçüncü aşamada ise tekrar eden etkileşimler sonucunda kullanıcı, botun iletişim biçimine ve yansımaya daha fazla uyum sağlıyor.

Linnaeus Üniversitesi’nin Selcen Öztürkcan, tüketicinin robot yanıtlarına maruz kalmasıyla bu etkileşimin içselleştirildiğini belirtti. Makine öğrenmesi sayesinde botlar girdilere göre sürekli kendini yeniden şekillendirerek daha bireysel ve insana benzer bir diyalog sunabiliyor. İnsanların ise karşılarındaki kişinin iletişim tarzını taklit etme eğilimi nedeniyle zamanla bu davranışları geri yansıtma olasılığı bulunuyor. Çalışmanın en büyük sınırlaması ise modelin henüz gerçek dünyada test edilmemiş olması; dolayısıyla yapay zekanın insanları “robotlaştırdığını” kanıtlamamış olmasıdır. Aarhus Üniversitesi’nden Jean‑Paul Jde Cros Peronard, bu teknolojilerin müşteri hizmetlerinde yaygınlaşmasıyla birlikte şirketlerin etik kullanımını sağlamak için kullanıcıların sistemle etkileşim biçimlerini anlamaları gerektiğini vurguladı.