NASA’dan uzayda gizemli keşif: Daha önce benzeri görülmeyen X-ışını kaynakları tespit edildi

NASA’nın Chandra X‑Işını Gözlemevi’nden elde edilen veriler, gökbilimcilerin önceki gözlemlerle açıklamakta zorlandığı yeni bir nesne grubuna işaret ediyor. Araştırma, birbirine bağlı iki yıldızın oluşturduğu kompakt sistemleri inceliyor; bu sistemlerde yoğun kütle çekiminin etkisiyle bir yıldızdan diğerine gaz aktarımı gerçekleşiyor. Ancak, bu transfer sırasında üretilen ışınım alışılmadık bir profil gösteriyor: yüksek sıcaklıklara ulaşsa da, beklenen yüksek enerjili X‑ışınları zayıf, yerine yoğun miktarda morötesi ışık gözleniyor.

Alabama Üniversitesi’nde Mustafa Muhibullah liderliğindeki ekip, bu düşük enerjili X‑ışını yayılımını “aşırı yumuşak X‑ışını kaynakları” olarak adlandırdı. Yazarlar, bu zayıf X‑ışınlarının, nesnelerin ürettiği yoğun morötesi ışınımın bir yansıması ya da sızıntısı olabileceğini değerlendiriyor. Kompakt nesneler arasında karadelikler, nötron yıldızları ve beyaz cüceler bulunur; güçlü kütle çekimleri sayesinde yakın yıldızlardan madde çekebilirler. Normal şartlarda gazın bu nesnelere doğru hareket ederken aşırı ısınması yüksek enerjili X‑ışınları üretirken, yeni kaynaklarda tam tersine düşük enerjili X‑ışını sinyalleri tespit edildi.

Bu keşif, evrendeki gazların nasıl iyonlaştığı ve Ia tipi süpernovaların hangi koşullarda tetiklendiği sorularına ışık tutabilir. Özellikle beyaz cücelerin patlama öncesi evreleri hakkında bilgi sağlayarak, Ia süpernovaların evrimsel süreçlerini anlamada yeni veriler getirebilir. Çalışmanın sonuçları 9 Eylül’de Nature Astronomy dergisinde yayımlandı.