Macaristan’da 16 yıllık Orbán dönemi nisan ayındaki seçimlerde sona erdi. Péter Magyar’ın partisi zafer kazandı, eski başbakanın yakın çevresindeki milyarderler şimdi ne yapacaklarını şaşırmış durumda. O yıllarca devlet ihaleleriyle beslenen şirketler artık zor günler geçiriyor. Yeni hükümetin işbaşına gelmesiyle birlikte Macaristan iş dünyasında son on yılların en büyük yeniden yapılanması başladı.
Bu durum öyle basit bir değişim değil arkadaşlar. Reuters’ın haberine göre, Orbán’la kurdukları yakın ilişkiler sayesinde işlerini büyüten şirketler ve iş insanları, yeni dönemde strateji değişikliğine gitmek zorunda kaldı. Eski yetkililer, iş dünyası temsilcileri ve analistlerin değerlendirmelerine dayanan habere göre, en ciddi riskler devletin altyapı ihaleleri ve büyük bütçeli projeler sayesinde büyüyen şirketleri bağlıyor.
Yani anlayacağınız, o güzelim devlet sözleşmeleri artık o kadar kolay gelmeyecek. Söz konusu şirketler bundan sonra piyasadaki diğer aktörlerle eşit koşullarda rekabet etmek zorunda kalacak. Bu da kolay iş değil, özellikle yıllarca torpil ile beslenmiş bir yapı için…
Macaristan’ın en büyük inşaat şirketlerinden Market Építő’nün kurucusu Sándor Scheer, Reuters’a açıklamalarda bulundu. Scheer, “Uyum sağlamak zorundayız ve bunu yapacağız” dedi. Adamın sözü net. Şirketin, devasa devlet projelerine odaklanmayı bırakıp daha fazla sayıda küçük ölçekli sipariş ile konut ve altyapı inşaatlarına yönelmeye hazırlandığını söyledi. Bakalım bu dönüşüm nasıl olacak…
Bu gelişmeler yaşanırken borsada da hareketlilik var. Yatırımcıların Orbán’ın yakın çevresiyle ilişkilendirdiği şirketlerin hisseleri düşüşe geçti. Borsa geneli ise yeni hükümetin daha rekabetçi bir ekonomik politika izleyeceği beklentisiyle yükseliyor. Yani bir tarafta çöküş, diğer tarafta umut var.
Seçimlerin ardından inşaat ve enerji holdingi Opus Global, gayrimenkul geliştirme şirketi Appeninn, telekomünikasyon firması 4iG ve ülkenin en büyük ikinci bankası MBH Bank’ın hisseleri değer kaybetti. Yatırımcılar artık bu şirketlerin piyasa değerinden eski yönetimin sağladığı siyasi destek avantajını çıkarıyor. İşin özü, o avantaj gitti geriye sadece şirketin gerçek değeri kaldı.
Eurasia Group analisti Orsolya Ráczová, yeni hükümet döneminde daha şeffaf bir kamu ihale sisteminin yabancı şirketler için daha fazla fırsat yaratacağını ve piyasadaki rekabeti artıracağını vurguladı. Ráczová’nın sözleri oldukça çarpıcı: “Ciddi değişiklikler bekliyorum ve bazı şirketlerin ortadan kaybolacağını düşünüyorum” dedi. Yani bazıları bu süreçte yok olup gidecek, bazıları ayakta kalmaya çalışacak…
Başbakan Magyar, göreve geldikten sonra Orbán döneminde oluşan kamu kaynaklarının dağıtım sistemini gözden geçirme ve olası yolsuzluk şemalarını soruşturma sözü verdi. Nisan sonunda açıklama yapan Başbakan, eski hükümet başkanıyla bağlantılı “oligarkların” Birleşik Arap Emirlikleri, Uruguay, ABD ve diğer ülkelere onlarca milyar forint tutarında varlık çıkardığını belirtti. Adamlar paraları kaçırmışlar yani…
Magyar, mayıs ayında görevi devreden Orbán hükümetini “devlet hazinesini tamamen boşaltmaya çalışmakla” suçladı. Haziran ayında ise yeni kabine bünyesinde kurulan Dürüstlük ve Şeffaflık Denetim Kurumu Başkanı Ferenc Pál Biró, eski yönetim döneminde yapılan yaklaşık 3,5 milyar avro tutarındaki kamu ihalesinin şüpheli olduğunu bildirdi. 3,5 milyar avro düşünün, koca bir servet…
Temmuz ayında hükümet, Ulusal Varlık Geri Alma ve Koruma Dairesi’nin kurulmasını öngören kanun tasarısını parlamentoya sundu. Yeni yapının, büyük yolsuzluk vakalarını soruşturma, yasa dışı yollarla yurt dışına çıkarıldığı değerlendirilen malları devlete geri kazandırma ve bunlar için mahkeme yoluyla el koyma kararı alma yetkilerine sahip olması planlanıyor.
Yani devlet artık kaçırılan paraların peşine düşüyor. Bu süreçte kimlerin kaybolacağını, kimlerin ayakta kalacağını zaman gösterecek. Ama bir şey kesin ki Macaristan’da eski düzen artık geri gelmemek üzere değişti. Peki bu yeniden yapılanma süreci, Orbán’a yakın şirketlerin çöküşüyle mi sonuçlanacak yoksa bazıları ayakta kalmayı başarabilecek mi? Gelişmeleri takip ediyoruz…
Kaynak: Orijinal Haber
