Kriz korkusu Avrupa’yı nakde döndürdü

Avrupa’da dolaşımdaki euro banknotlarının toplam değeri Haziran 2026’da 1,6 trilyon euroya ulaştı. 2016’da yaklaşık 1 trilyon euro seviyesindeyken, son on yılda bu değer yaklaşık %60 arttı. ECB verilerine göre, tüketiciler günlük alışverişlerinde kart ve temassız ödemelere yönelirken evlerde tutulan nakit miktarı artmaya devam ediyor. ECB başekonomisti Philip Lane, bu farklılığı vurgulayarak banknotların işlemde kullanımının azaldığını, ancak toplam stokun büyümeye devam ettiğini belirtti.

Kriz hazırlığı stratejileri, savaş, büyük yangın, siber saldırı ve elektrik kesintisi gibi senaryolara karşı vatandaşların en az 72 saat boyunca temel ihtiyaçlarını karşılayabilmesini hedefliyor. Avusturya Merkez Bankası’nın desteklediği programda her aile üyesi için 100 euro’luk kupürler halinde nakit bulundurulması öneriliyor; amaç yüksek miktarlarda para saklamak değil, elektronik ödeme altyapısının geçici olarak devre dışı kalması durumunda gıda, ulaşım veya diğer ihtiyaçların ödenebilmesidir. Bu yaklaşım, Avrupa Birliği’nin “kendi temel ihtiyaçlarını karşılayabilme” hedefiyle örtüşüyor.

ECB’nin 2025 mali verilerine göre dolaşımdaki banknot değeri 1,6195 trilyon euroya ulaşmış, banknot sayısı ise pandemi öncesi 24 milyar seviyesinden 30 milyarın üzerine çıkmış. Dijital euro çalışmalarının sürdürülse de, kurum fiziksel ve dijital ödemelerin birbirini tamamlaması gerektiğini savunuyor. ATM ağlarının korunması ve dijital ödeme sistemlerinin krizlere dayanıklılığı, nakit paramanın güvenlik aracı olarak yeniden önem kazandığını gösteriyor. Bu durum, Avrupa’nın dijital ödeme sistemlerine geçiş sürecinde bile fiziksel paranın kritik bir güvence aracı olarak kalacağını gösteriyor.