Hürmüz Boğazı’nda Geçici Rota Anlaşması: İran ve Umman’ın Yeni Yolculuk Planı
Hürmüz Boğazı’nda, İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi’nin bir açıklamasıyla gün yüzüne çıkan geçici rota müzakeresi, denizcilik dünyasını bir kez daha sarsıyor. 08/08/2026 15:10’da Tahran’da düzenlenen basın toplantısında Arakçi, Umman ile yürütülen hukuki ve teknik görüşmelerde nihai bir anlaşmaya yaklaştıklarını duyurdu. Bence, bu karar gemi trafiğine yeni bir soluk getirecek, ama kimse bu sürecin ne kadar zorlayıcı olacağını vaktinde söyleyemedik.
Arakçi, iki ülkenin deniz kuvvetlerinin mevcut haritaları üzerinden yaptıkları görüşmelerin sonucunda yeni bir geçici güzergahın netleşeceğini söyledi. Mevcut Trafik Ayrım Düzeni’nin (TSS) artık Tahran için kabul edilebilir olmadığını belirten bakan, teknik ve hukuki karmaşıklıklar nedeniyle öncelikle kalıcı rotaya altlık oluşturacak bir geçici yol üzerinde durduklarını vurguladı. Bu noktada gemi sahipleri için yüce bir rahatlama, ama aynı zamanda yeni bir belirsizlik de doğuruyor.
Geçici rota kapsamında, Tahran yönetimi boğazdan geçen gemilere müdahale yetkisini elinde tutmayı planlıyor. Gemi, çıkış yapmadan önce İran’a bildirimde bulunacak ve Umman üzerinden seyrüsefer yapacak. Bu plan doğrultusunda, boğazı kullanan gemilerden taşıdıkları yük değerine göre %5 ile %7 arasında geçiş ücreti talep edilmeyi hedefliyor; Umman ise %3 seviyesinde bir oranı tartışıyor. Washington ise bu ücretlere karşı çıkıyor, ama ABD’nin denizcilik sektörü üzerindeki etkisi göz ardı edilemez.
Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO), bu tür zorunlu geçiş ücretlerinin örtülü bir harç niteliği taşıdığını ve uluslararası seyir yönetimini zedelediğini belirtti. IMO İdari Konseyi, kıyıdaş ülkelerin ayrım gözetmeksizin ve ücret ödenmeksizin transit geçiş hakkını garanti altına alması gerektiğini vurguladı. Lloyd’s Market Association’nin yeni sigorta kuralı ise geçiş ücreti ödeyen gemilerin sigorta teminatlarını iptal ediyor. Bu durum gemi sahiplerini ödeme yapıp sigortasız kalma ya da ödeme yapmama ve geçiş engeliyle karşılaşma riskine bırakıyor.
Arakçi, Hazar Denizi’nin Hukuki Statüsüne İlişkin Konvansiyon’un meclise sevk edilmesiyle ilgili soruya da yanıt verdi. Konvansiyonun 2018 ve 2019’da meclise sunulduğunu, dört kıyıdaş ülkenin metni onayladığını, İran’ın katılımının ise meclis onayına bağlı olduğunu söyledi. İran’ın Hazar Denizi’ndeki payının konvansiyon metninde yer almadığını belirtti, ama bu konu üçlü/mükemmül müzakerelere bırakıldı.
İşte bu karmaşık karışımda, denizcilik şirketleri, petrol tüccarları ve sigorta şirketleri ne yapacak? ABD’nin yaptırım listesi ve Hazar Denizi konvansiyonu, küresel deniz ticaretinin geleceğini şekillendirecek. Bakın, bu yeni rota anlaşması denizlerdeki dengeyi nasıl etkiler? Gelişmeleri yakından takip ediyoruz…
Kaynak: Orijinal Haber
