Hürmüz Boğazı’nda Kriz Sürüyor: Gümüş Arası Fiyatlar Yükseliyor
Petrol fiyatları cuma günü, İran’ın Hürmüz Boğazı’ndan geçişe ilişkin yeni kurallar hazırlaması ve İran ile Umman arasında yürütülen görüşmelere dair belirsizliğin sürmesi nedeniyle yükseldi. Saat 09.36 itibarıyla Brent petrol vadeli işlemleri yüzde 1,12 artışla varil başına 83,41 dolara, ABD tipi WTI ham petrolü ise yüzde 0,75 yükselişle 77,87 dolara çıktı. Analistler, bu hafta yaşanan gelişmelerin İran ile ABD arasındaki askeri gerilimin henüz sona ermediğine işaret ettiğini belirtti. Rystad Energy’den Linh Ye, “Buradaki doğrudan tetikleyici daha somut. Petrol fiyatları, İran’ın Hürmüz Boğazı’ndan geçişe ilişkin yayımladığı taslak düzenlemeye tepki veriyor. Taslak, ABD ve İsrail gemilerinin geçişinin yasaklanmasını, düşman kabul edilen diğer ülkelerin gemilerinden ise geçişten önce tazminat alınmasını öngörüyor” dedi. Ye, “Piyasa başarısız bir anlaşma riskini değil, nihai mekanizma nasıl şekillenirse şekillensin bunun normal seyrüseferin yeniden başlaması değil, belirli koşullara bağlı bir geçiş sistemi olacağı beklentisini fiyatlıyor” ifadelerini kullandı.
İran Parlamentosu komisyonlarından biri, ABD, İsrail ve düşman olarak değerlendirilecek diğer ülkelere ait gemilerin Hürmüz Boğazı’ndan geçişini yasaklayacak yasa teklifini değerlendiriyor. Teklifte ayrıca önerilen kısıtlamaları ihlal eden gemiler için yük değerinin yüzde 20’sine kadar para cezası öngörülüyor. Reuters’ın konuya vakıf üst düzey bir İranlı kaynağa dayandırdığı bilgiye göre Tahran, boğazı kullanan gemilerden taşıdıkları yükün değerinin yüzde 5 ila yüzde 7’si arasında geçiş ücreti alınmasını istiyor. Umman yaklaşık yüzde 3 düzeyinde bir ücret üzerinde dururken, Washington herhangi bir ücret uygulanmasına karşı çıkıyor. Vanda Insights’tan Vandana Hari ise, “Bu hafta İran ile Umman arasında boğazdan geçiş konusunda anlaşma sağlanabileceğine ilişkin işaretler piyasa algısında güçlü dalgalanmalara yol açtı. Ancak piyasa, anlaşmanın sağlanabilmesi için tam olarak hangi koşulların yerine gelmesi gerektiğini hâlâ bilmiyor” dedi.
Yazılı metinlere göre Hürmüz Boğazı’ndan pazartesiden perşembeye kadar geçen gemi sayısı 33’e geriledi. Bir önceki haftanın aynı döneminde bu sayı 50’ydi. Piyasalar, İran ile Umman arasında boğazın yeniden açılmasına yönelik görüşmelerden gelecek işaretleri izledi. Perşembe günü boğazdan yalnızca dört gemi geçti. Bunlardan biri, Irak’ta yüklediği yaklaşık 2 milyon varil Basrah ham petrolünü taşıyan çok büyük ham petrol tankeri Nissos Kea oldu. Diğer gemilerden ikisi sıvılaştırılmış petrol gazı, biri ise küçük bir dökme yük gemisiydi. Kpler verilerine göre bu hafta yalnızca altı ham petrol tankeri boğazdan çıkış yaptı. Aynı dönemde çoğu İran rotasını kullanarak toplam 21 gemi boğaza giriş yaptı.
Denizcilik kaynakları, Çinli ve Hintli bazı rafinerilerin Irak’ın Basrah Petrol Terminali’nden indirimli ham petrol yüklemek amacıyla bu hafta boğaza girecek gemi aradığını, ancak armatörlerin su yoluna girmekten çekinmesi nedeniyle henüz herhangi bir geminin kiralanmadığını söyledi. Irak’ın devlet petrol pazarlama şirketi SOMO’nun ağustos yüklemeleri için Basrah Heavy ve Basrah Medium ham petrolünde varil başına yaklaşık 30 dolar indirim teklif ettiği aktarıldı. Reuters’ın haberine göre İran’ın 28 Şubat’ta başlayan ABD-İsrail savaşı sonrasında boğazı kapatmasından önce Hürmüz Boğazı’ndan normalde haftada yaklaşık 130 ila 140 gemi geçiyordu.
Birleşmiş Milletler’in Uluslararası Denizcilik Örgütü, önerilere ilişkin haberler hakkında henüz açıklama yapmadı. Kuruluşun yönetim konseyi temmuz ayında boğaz çevresindeki ülkelerin trafik ayırım düzeni kapsamında bütün gemilerin “ayrım gözetilmeksizin ve engellenmeden geçiş hakkını” güvence altına alması ve geçişlerin herhangi bir ücret ya da harca tabi olmaması gerektiğini açıklamıştı. ABD Hazine Bakanlığı’nın ayrıca İran hükümetinden “güvenli geçiş garantisi” kapsamında hizmet alınmasını yasakladığı, bu nedenle yapılacak ödemelerin mal varlığı dondurma yaptırımlarına yol açabileceği ifade edildi.
Gelişmelerin ardından İran’ın geçiş ücreti uygulamasını hedeflediği, ancak uluslararası hukuki çerçeve açısından emsal oluşturabileceği konusunda denizcilik birlikleri endişeli. Bakalım bu hafta sonu boğazdan kaç gemi geçecek?
Kaynak: Orijinal Haber
