Dünyada ucuz para dönemi bitti: Borcu olan herkes etkilenecek
Son haftalarda küresel tahvil piyasalarında yoğun bir satış dalgası yaşandı. Bu hareket, büyük ekonomilerin borç yükünü yeniden gündemin merkezine taşıdı. ABD’de 10 yıllık Hazine tahvili getirisi 10 gün içinde 4,64 %’ten 4,8 %’e yükseldi; 30 yıllık tahvil getirisi ise hafta içinde 2008’den bu yana en yüksek seviyeye ulaştı. Piyasalarda, ABD’nin 40 trilyon doları aşan kamu borcuna dair endişeler artarken, bütçe açığının GSYH’nin %6’sı seviyesinde kalması bekleniyor. Capital Economics başekonomisti Neil Shearing, yatırımcıların ABD’nin mali görünümünü yeniden fiyatlamaya başladığını ve Washington’ın borç sorununa ilişkin yaklaşımını “bir plan yok” olarak nitelendirdi.
Petrol fiyatlarındaki artış, ABD‑İran çatışmalarının yeniden başlamasıyla 90 doları aştı ve enflasyonun hızlanabileceği endişesini artırdı. Merkez bankalarının faiz artırma ihtimali yükseldikçe tahvil getirileri daha da yükseldi. Bu dönemde, yapay zeka veri merkezlerini finanse eden beş büyük teknoloji şirketinin tahvil ihracı 135 milyar dolara ulaştı; 2020‑2024 dönemindeki yıllık ortalama yalnızca 35 milyar dolardı.
Yüksek getiriler, devletlerin faiz giderlerini, şirketlerin yatırım maliyetlerini ve tüketicilerin kredi faizlerini artırdı. İngiltere’de kamu harcamalarının her 12 sterlinden biri borç faizine gidiyor ve Avustralya’da tahvil getirileri 15 yılın zirvesine çıktı. Gelişmekte olan ülkeler ise borçlarını %1‑%2 daha yüksek faizle çevirmek zorunda kalabilir; bu durum sağlık, eğitim ve iklim yatırımlarına ayrılacak kaynakları azaltabilir. Satış dalgası haftanın sonunda hafiflemiş olsa da, getiriler üç ay öncesinin belirgin şekilde üzerinde kalmaya devam ediyor. Piyasadaki temel soru, son yükselişin geçici bir dalgalanma mı yoksa küresel ekonominin daha yüksek borçlanma maliyetlerine geçişinin başlangıcı mı olduğudur. Bu gelişme, borçlanma yapan hem devletleri hem de özel sektörü doğrudan etkileyerek maliyetleri yükseltirken, tüketiciler ve yatırımcılar için de yeni zorluklar oluşturuyor.
