Kaliforniya’da Kıyılar Isındı, Deniz Canlıları Kayboluyor: Sıcak Dalgası Alarmı
Kaliforniya sahillerinde işler değişiyor. Eskiden tur tekneleriyle açıldığınızda su yüzeyinde oynaşan yunusları, balinaları görürdünüz. Ama bu yaz işler farklı. O manzaralar giderek seyrekleşti. Long Beach’teki Pasifik Akvaryumu’nda doğa bilimci olarak çalışan 39 yaşındaki Sara Lesser, AFP’ye yaptığı açıklamada “Bu yaz aşırı sıcaklar nedeniyle okyanus yüzeyindeki o eski sahneleri göremiyoruz” dedi. Yani millet tura çıkıyorda, hayvanları göremiyor. İnanır mısınız?
Sıcaklık artışı okyanusun altını üstüne getiriyor. Normal bir yıla kıyasla balina ve yunus sayısında ciddi bir azalma var. Sebebi mi? Okyanus yüzeyindeki sıcaklık normallerin 3 ila 4 santigrat derece üzerinde seyrediyor. ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi (NOAA) verileri bunu söylüyor. Bu ısınma, hamsi ve sardalyaları daha derinlere ya da kuzeydeki soğuk sulara çekilmeye zorluyor. Balinalar ve yunuslar da besinlerinin peşinden gidince kıyıya yakın yerlerde onları görmek iyice zorlaşıyor.
Bakın bu iş ciddi boyutlara ulaşmış durumda. NOAA’da araştırma okyanusal grafiği uzmanı Andrew Leising, mevcut sıcak dalgasının yaklaşık altı aydır devam ettiğini bildiriyor. Hemde işin kötü tarafı, bu sıcak dalgası El Nino iklim olayıyla çakışmış. Pasifik Okyanusu’nun ekvatoral orta ve doğu kesimlerinde yüzey sıcaklıklarını artıran El Nino, kayıtlara geçen en güçlü dalgalardan biri olabilirmiş. Leising, bu El Nino’nun 2015-2016 dönemindeki yıkıcı dalgadan daha güçlü olma ihtimali olduğunu söylüyor.
Neyse, on yıl önce de benzer bir senaryo yaşanmıştı. 2014’te başlayan sıcak dalgası, El Nino ile birleşince okyanus suları aşırı ısınmıştı. Yüzeyde balık bulamayan binlerce deniz kuşu ölmüş, yetersiz beslenen deniz aslanları ve balinaların cesetleri kıyılara vurmuştu. Şimdi de aynı tablo var. San Diego yakınlarında onlarca pelikan ve karabatak ölü halde bulundu. Scripps Okyanusal Grafik Enstitüsü, Şubat 2026’da La Jolla kıyılarında ölü bir Brandt karabatağı tespit etti. Redondo Beach’teki Deniz Memelileri Bakım Merkezi ise Mart 2026’da üç deniz aslanı yavrusunu rehabilite edip denize saldı.
Ama NOAA uzmanı Leising endişeli. Kaliforniya’nın simge canlıları deniz aslanlarının yakın zamanda benzer bir zarar görmesinden korkuyo. Sıcaklıklar yükseldiğinde dişi deniz aslanları yiyecek aramak için yavrularını terk etmek zorunda kalıyor. Ayrıca ısınma, domoik asit içeren zehirli alg patlamalarını besliyor. Bu toksinler hamsi ve sardalyalara bulaşıyor, besin zinciri yoluyla deniz aslanları hastalanıyor, kıyıya vurup ölüyor. Yani işler karışık.
Daha da beteri var. San Francisco’nun güneyindeki Monterey Körfezi’nde zararlı alglerin aşırı yayılması yüzünden haziran ayı başlarında iki kambur balina karaya vurmuş ölü bulundu. Kaliforniya Üniversitesi Santa Cruz Kampüsü’nden Ekoloji ve Evrimsel Biyoloji Öğretim Üyesi Elliott Hazen, “Böyle bir olay son on yıldır yaşanmamıştı” dedi. Bu kadar büyük yırtıcıların etkilenmesi, ekosistemdeki domoik asit yoğunluğunun ne kadar yüksek olduğunu gösteriyor.
Birde köpekbalıkları meselesi var. Sıcak dalgası, bölgede nadir görülen bir durumu tetikliyor: Büyük beyaz köpekbalıkları kıyıya yaklaşıyor. Pasifik Akvaryumu’nun tur teknesiyle yapılan bir gezide bir köpekbalığı yüzeye yakın noktada belirip yüzgeciyle görüntülendi. Akvaryum rehberi Lesser, “Bu canlıları görmek olağan bir durum değil ama genç köpekbalıkları daha sıcak suları tercih ediyor, artık kıyıya yakın bölgelerde daha sık fark ediliyorlar” dedi. Bu da güvenlik endişelerini beraberinde getiriyor.
Malibu’da yaşayan bir kişi, çocukların hemen yanı başında yüzen bir beyaz köpekbalığının görüntülerini paylaştı. Geçtiğimiz ilkbaharda Huntington Beach’te saldırgan davranışlar sergileyen köpekbalıkları yüzünden yüzme faaliyetleri üç kez yasaklandı. Yani vatandaş suya giremiyor.
Kaliforniya kıyılarında 2019’dan bu yana her yıl deniz sıcak dalgası gözlemleniyor. Hazen uyarıyor: “Bu anormallikler giderek düzenli hale gelebilir. İklim değişikliği bu süreci körüklüyor.” Ekliyor: “Sıcak dalgaları arka arkaya yaşanırsa ve ekosistem kendini koruyamazsa, besin olarak bağımlı olduğumuz bazı balık türleri yok olacak. Asıl büyük kaygı bu.”
Bakalım bundan sonra ne olacak? Denizler ısınıyor, canlılar kayboluyor, insanlar tedirgin. Sıcaklık düşmezse neler olacağını kestirmek güç…
Kaynak: Orijinal Haber
