Birleşik Krallık’ta ayrılık baskısı büyüyor, üç lider referandum masasına oturuyor
14 Eylül Pazartesi günü Cardiff’te düzenlenen toplantıda İskoçya Başbakanı John Swinney, Galler Başbakanı Rhun ap Iorwerth ve Kuzey İrlanda Başbakanı Michelle O’Neill, Sinn Fein lideri Mary Lou McDonald’ın da katılımıyla buluştu. Toplantının ana hedefi, üç bölgenin anayasal geleceklerini belirleme hakkını elde etmek için ortak bir yol haritası oluşturmaktır. Katılımcılar, siyasi ve ekonomik işbirliğini kapsayan bir mutabakat metnine imza atmayı planlıyor.
İlk kez, İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda yönetimleri Birleşik Krallık’ın mevcut anayasal yapısını değiştirmeyi savunan siyasi hareketlerin kontrolünde. İskoçya’da SNP bağımsızlık taleplerinde bulunurken, Galler’de Plaid Cymru halkın kendi geleceğini belirlemesini talep ediyor; Kuzey İrlanda’da ise Sinn Fein, İrlanda Cumhuriyeti ile birleşmeyi hedefliyor. Bu durum, Londra’ya bağımsızlık tartışması açısından üç farklı cephede baskı yaratıyor; ancak hukuki yol Ayrıcalık: İskoçya ve Galler bağımsızlık tartışmasına odaklanırken, Kuzey İrlanda’nın statüsü 1998 Good Friday Anlaşması çerçevesinde farklı bir mekanizmaya bağlı.
Toplantıda ekonomi, enerji, Avrupa Birliği ilişkileri ve kendi kaderini tayin hakkı dört ana başlık öne çıktı. Galler, vergi ve harcama yetkilerini artırmak ve Crown Estate gelirlerini Galler’e aktarmak istiyor; Barnett Formülü üzerinden finansal yetkilerin genişletilmesini talep ediyor. İskoçya için Kuzey Denizi enerji gelirlerinin paylaşımı uzun süredir önemli bir konu haline gelmiş; aynı zamanda Galler, enerji gelirlerinin paylaşımının nasıl belirleneceği konusunu gündeme getiriyor. Avrupa Birliği ile daha yakın ilişkilerin kurulması gerektiği görüşü, bağımsızlık yanlısı hareketlerin AB üyeliğini yeniden gündeme getirmeyi savunmasını destekliyor. Brexit sonrası ekonomik ve siyasi düzenin yeniden ele alınması da tartışmanın bir parçası oldu; Andy Burnham’ın referandum ihtimalini gündeme getiren açıklamaları, İskoçya ve Kuzey İrlanda’da hukuki yolun netleşmesini tetikledi. Toplantının ardından somut bir takvim beklenmese de, liderlerin bu ölçekte ortak bir çerçeve oluşturması Londra için yeni bir baskı alanı yaratıyor.
