Atlantik’te ‘ısı vanası’ uyarısı: Okyanus akıntısındaki zayıflama küresel ısınmayı artırabilir
Yeni bir araştırma, Atlantik Meridyonel Devridaim Akıntısı’nın (AMOC) sadece bir “konveyör bant” değil, okyanusta biriken ısının atmosfere ne kadar aktarılacağını belirleyen bir “ısı vanası” olduğunu ortaya koydu. Çalışma, Nature Geoscience dergisinde yayımlandı ve AMOC’nin zayıflaması durumunda okyanusta biriken ısının atmosfere aktarımının azalacağını, bu durumun gezegenin toplam enerji dengesini yükseltebileceğini gösterdi.
Araştırmacılar, Pleistosen dönemindeki buzul çağları verilerini ve Grönland buz çekirdeklerinde kaydedilen Dansgaard‑Oeschger (D‑O) sıcaklık sıçramalarını inceleyerek üç farklı iklim modeli geliştirdi. Modeller, AMOC güçlü olduğunda Kuzey Atlantik’teki derin su oluşumunun hızlandığını ve okyanusun büyük miktarda ısıyı atmosfere aktarabildiğini ortaya koydu. AMOC zayıfladığında ise derin su hareketleri yavaşlayarak okyanusun iç kesimlerinde ısının birikmesine ve gezegenin enerji kazanımının artmasına yol açtı. Bu dinamik, araştırmacılar tarafından “ısı vanası” benzetmesiyle açıklanıyor: vana açıkken ısı dışarı çıkabiliyor, kapandığında ise okyanus içinde tutuluyor.
Araştırma ayrıca, kuzey ve güney kutuplardaki sıcaklık değişimlerinin farklı hızda gerçekleştiğini; Grönland’da hızlı, Antarktika’da ise yavaş değişimlerin, Kuzey Atlantik’teki ısı kaybının hızlı değişmesine karşılık okyanusun tamamında depolanan ısının daha yavaş değişmesinden kaynaklandığını gösterdi. Christo Buizert, AMOC’nin gelecekte birden fazla kararlı duruma sahip olup olmadığını belirlemenin kritik olduğunu vurguladı. Geçmiş buzul çağlarında geniş deniz buzu alanlarının AMOC’nin güçlü‑zayıf geçişlerinde geri besleme mekanizmalarında önemli rol oynadığını, ancak bu koşulların günümüz dünyasıyla tam olarak aynı olmadığını belirterek, gelecekteki etkilerin farklı olabileceğini öne sürdü.
