AB’den Çin’e karşı ‘Avrupa’dan al’ hamlesi, Çinli otobüslerin Avrupa’da payı ne kadar?

Brüksel, 9 Eylül’de Avrupa Birliği’ndeki kamu ihalelerinin düzenlenmesini amaçlayan bir teklif sundu. Teklif, ulusal yönetimler, okullar ve hastaneler gibi kamu kurumlarının, Avrupa’da üretilen mal ve hizmetlere öncelik vermesini kolaylaştıracak. Ancak, tüm ihaleler için bağlayıcı bir “Avrupa’da üretildi” kotası getirmiyor; bunun yerine, belirli koşullar altında Avrupalı tekliflere öncelik verme ve karşılıklılık ilkelerine uymayan ülkelerden gelen teklifleri kısıtlama veya reddetme imkanı tanıyor. AB yetkilileri, kamu alımlarının blok ekonomisinin yaklaşık yüzde 15’ine eşdeğer olduğunu ve yıllık hacmin 2,5–2,6 trilyon euro seviyesinde olduğunu belirtti.

Teklifin arka planı, Çinli şirketlerin ulaşım ve altyapı sektörlerinde Avrupa pazarındaki varlıklarının artmasıyla ilgili. Brüksel, Çinli firmaların devlet “sübvansiyonlarından yararlanarak” Avrupalı rakiplerinden daha düşük fiyatlar sunabildiğini vurguladı. Özellikle Yutong ve BYD, Avrupa’da güçlü bir varlığa sahip. 2024 sonu itibarıyla Yutong’un 5 500 otobüsü 25’ten fazla ülkede hizmet veriyor; 2025 yılında Avrupa’da elektrikli otobüs kayıtlarında Yutong 801 adet (yüzde 15,5), BYD 305 adet (yüzde 11,2) ile toplamda yüzde 27’lik paya ulaşmış durumda. Yutong’un Birleşik Krallık, İtalya, Yunanistan, Norveç, Danimarka, Finlandiya, Fransa, İspanya ve İsveç gibi ülkelerde kamu taşımacılığında operasyonları bulunuyor.

Teklifin yürürlüğe girmesi için Avrupa Parlamentosu ve AB üyesi ülkelerin onayı gerekir; yasama sürecinde değişikliğe uğrama ihtimali yüksek. Bu hamle, Çinli üreticilerin maliyet avantajını azaltmayı ve AB kamu alımlarında yerel üretimi teşvik etmeyi hedefliyor.